Ovariële Cysten Onthuld: Oorzaken, Symptomen, Behandelingen!

Jaarlijks worden 45.000 vrouwen in Frankrijk opgenomen in het ziekenhuis vanwege een eierstokcyste, en 32.000 van hen ondergaan een operatie, volgens het Nationaal College van Franse gynaecologen en verloskundigen (CNGOF). Tussen de 15 en 30% van de cysten worden na de menopauze behandeld.

Wat is een eierstokcyste?

Definitie

Een cyste is een kleine zwelling gevuld met vloeistof die zich kan ontwikkelen op de eierstok. Een eierstokcyste wordt veroorzaakt door een hormonale disbalans. Hoewel ze meestal goedaardig zijn, is het belangrijk om de ontwikkeling ervan in de gaten te houden omdat hun aanwezigheid abnormaal is. Bij complicaties kan een chirurgische ingreep nodig zijn.

Verschil tussen een fibroom (of myoom) en een eierstokcyste

Een eierstokcyste moet niet worden verward met een uterien fibroom. Een uterien fibroom is een goedaardige tumor die zich ontwikkelt in het myometrium, de spierlaag van de baarmoeder. Een fibroom wordt ook wel fibromyoom of uteriene myomen genoemd.

Verschillende soorten eierstokcysten: wat zijn de oorzaken?

Niet alle cysten vertonen symptomen. Ze kunnen worden ontdekt tijdens een routine gynaecologisch onderzoek. Er zijn twee soorten cysten.

Functionele eierstokcysten

In 90% van de gevallen gaat het om functionele cysten. Deze worden veroorzaakt door overmatige ovariumstimulatie tijdens de menstruatiecyclus. Er zijn twee typen te onderscheiden:

• de folliculaire eierstokcyste ontstaat uit de ongebruikelijke ontwikkeling van een follikel;
• de luteale eierstokcyste komt overeen met een toename van het volume van het corpus luteum.

Ze kunnen op elk moment in het leven verschijnen, met echter een prevalentie tussen de puberteit en de menopauze.

Deze functionele cysten zijn doorgaans goedaardig: een mogelijke link met eierstokkanker is nooit aangetoond. Ze kunnen spontaan verdwijnen (in 90% van de gevallen) of door medische behandeling. Als ze in het begin van de zwangerschap verschijnen, “wordt geadviseerd om er tijdens het eerste trimester niet aan te komen”, zegt Dr. François Goffinet, gynaecoloog-verloskundige in de Maternité de Port Royal in Parijs.

Organische eierstokcysten

De organische cysten treffen ongeveer 12 personen per 100.000 in Frankrijk. Ze worden gekenmerkt door interne vegetaties, een diameter groter dan 6 cm, een solide deel en een dikke wand. Deze criteria helpen bij het beoordelen van hun ontwikkeling (goedaardig of kwaadaardig). Screening is belangrijk: als het een kwaadaardige cyste betreft, heeft de vroegheid van de diagnose direct invloed op de genezingskansen. Er zijn 4 soorten organische cysten:

• de serieuze cysten, bevatten alleen vloeistof en hebben een dunne wand;
• de mucineuze cysten, met een dikkere wand, bevatten een dichtere vloeistof en bestaan uit meerdere holtes;
• de dermoïde cysten kunnen vet en verkalkte delen bevatten, hun celstructuur lijkt op die van de huid;
• de endometriotische cysten hebben een dikke wand met bloedvaten. Gevuld met vloeistof en bloed, zijn ze gerelateerd aan endometriose.

Organische eierstokcysten verdwijnen niet. Ze worden meestal verwijderd om elk risico op complicaties (torsie van de eierstok, bloeding van de cyste) te voorkomen.

Wat zijn de symptomen van eierstokcysten (bekkenzwaarte, bloedingen buiten menstruatie…)?

Hoewel ze meestal pijnloos zijn, kunnen ze ook waarschuwen in geval van pijn:

• bekkenpijn
• bloedingen
• een frequente drang om te plassen en kleine hoeveelheden urine lozen of pollakiurie.

De patiënt kan echter een gevoel van bekkenzwaarte, trekkingen in het kleine bekken, menstruatieafwijkingen (bijvoorbeeld bloedingen buiten de menstruatie), urinewegaandoeningen (frequente drang om te plassen met het lozen van kleine hoeveelheden urine), of zelfs spijsverteringsproblemen (constipatie) ervaren. In sommige gevallen kunnen vruchtbaarheidsproblemen optreden.

Diagnose van de eierstokcyste: echografie en Doppler vullen elkaar aan

Beeldvormende onderzoeken maken het mogelijk om de eierstokcyste te diagnosticeren.

Echografie, waarmee asymptomatische eierstokcysten kunnen worden ontdekt, kan zowel via de buik als endovaginaal worden uitgevoerd. Het geeft informatie over de cyste, zoals de grootte, de locatie, de dikte van de wand, de hoeveelheid vloeistof die het bevat… Deze techniek heeft voordelen, bijvoorbeeld, het vereist niet dat patiënten een volle blaas hebben. Maar hoewel echografie nuttig is, bestaat het risico op “valse negatieven”, wanneer de cyste aanwezig is maar niet wordt gedetecteerd.

Een Doppler zal de diagnose vervolledigen door de bloedstroom en de bloedvaten binnen de cyste te bestuderen. De exacte aard ervan zal worden bevestigd door een gedetailleerd microscopisch onderzoek.

Als de cyste risico’s loopt kwaadaardig te zijn, kan een bloedtest van bepaalde tumor markers worden voorgeschreven. In sommige situaties, zoals wanneer de cyste groot is of endometriose wordt vermoed, kan een MRI worden uitgevoerd.

Uitstrijkjes van de baarmoederhals (verzameling van cellen aan de baarmoederhals) worden door de arts voorgesteld in bepaalde situaties, als onderdeel van de screening op baarmoederhalskanker.

Behandeling: hoe wordt een eierstokcyste behandeld?

Medische surveillance, therapeutische onthouding, welke pil tegen de eierstokcyste?

In het geval van een eierstokcyste zonder complicaties is geen behandeling nodig. Echter, medische en beeldvormende follow-up is essentieel om ervoor te zorgen dat de cyste verdwijnt en zich niet ontwikkelt, wat soms spontaan gebeurt binnen twee tot drie maanden.

Volgens de wetenschappelijke literatuur heeft geen enkele anticonceptiepil meer gunstige effecten getoond dan andere op de eierstokcyste. Het type anticonceptie om te kiezen moet worden besproken met de behandelend arts of gynaecoloog.

Operatie van eierstokcysten

Buiten spoedinterventies die verband houden met pijnlijke symptomen of complicaties (torsie of abces), is laparoscopie “de voorkeursmethode”. Deze chirurgische techniek maakt het mogelijk om het binnenste van de abdominopelviale holte te bekijken en in te grijpen op de organen. Het vereist slechts zeer kleine incisies. De herstelperiode is daarna korter.

Chirurgie is gereserveerd voor organische cysten of voor functionele cysten die pijnlijk en/of groot zijn. Verwijdering van alleen de eierstok (ovariëctomie) of met de eileider (adnexectomie) is vereist in het geval van een tumor waarbij alleen het verwijderen van de cyste (cystectomie) niet voldoende is. Het wordt uitgevoerd onder algemene anesthesie. Maar Dr. François Goffinet is geruststellend: “Tot het tegendeel is bewezen, heeft een operatie van een cyste geen invloed op het vermogen om later kinderen te krijgen”. Waar mogelijk en rekening houdend met het risico op terugval, streven chirurgen er integendeel naar om de eierstokfunctie bij niet-menopauzale vrouwen te behouden.

Mogelijke complicaties: is het ernstig om een eierstokcyste te hebben?

Bloedingen in de cyste: hevige pijn die plotseling optreedt

Deze worden gekenmerkt door zeer hevige en plotselinge bekkenpijnen. Een spoedoperatie is verplicht. Een laparoscopie wordt uitgevoerd om het bloeden te stoppen.

Ruptuur met bloeding

De pijn verschijnt plotseling en intens en neemt daarna af. In het geval van een bloeding van de cyste, verspreidt de vloeistof die in de eierstokschil zit zich in de peritoneale holte. Het protocol is hetzelfde als voor bloedingen, een chirurgische ingreep door laparoscopie.